Legionella – nowe przepisy i obowiązki właścicieli obiektów
W 2026 roku weszły w życie nowe zasady dotyczące oceny ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowych, monitorowania Legionelli oraz obowiązków właścicieli i zarządców obiektów priorytetowych. Poniżej znajdziesz praktyczne podsumowanie najważniejszych zmian, terminów i dokumentów.
Jeżeli obiekt podlega monitoringowi Legionelli, obowiązki dotyczące badań, prawidłowej eksploatacji instalacji, reagowania na wyniki i dokumentowania działań należy realizować zgodnie z aktualnymi przepisami. Termin 30 czerwca 2028 r. dotyczy pierwszej oceny ryzyka dla istniejących obiektów priorytetowych i jej przekazania właściwemu organowi.
Co zmieniło się w 2026 roku?
Nowelizacja ustawy oraz nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadziły bardziej uporządkowany system oceny i zarządzania ryzykiem w wewnętrznych instalacjach wodociągowych.
Obiekt priorytetowy
Wprowadzono ustawową definicję obiektu priorytetowego. To niemieszkalny obiekt, w którym więcej niż 50 osób dziennie jest narażonych na ryzyko związane z wodą.
Pisemna analiza instalacji
Właściciel lub zarządca dokonuje oceny ryzyka wewnętrznego systemu wodociągowego i dokumentuje ją w wymaganej formie.
Badania ciepłej wody użytkowej
Dla określonych obiektów priorytetowych ocena ryzyka obejmuje badania ciepłej wody użytkowej w kierunku bakterii z rodzaju Legionella.
Minimalne częstotliwości i reakcja na wynik
Załącznik nr 5 do rozporządzenia określa minimalną częstotliwość pobierania próbek oraz sposób dalszego postępowania zależny od poziomu uzyskanego wyniku.
Kogo mogą dotyczyć nowe obowiązki?
Kluczowe jest spełnienie definicji obiektu priorytetowego: obiekt musi być niemieszkalny, a więcej niż 50 osób dziennie musi być narażonych na ryzyko związane z wodą.
Hotele i obiekty noclegowe
Hotele, motele, pensjonaty, ośrodki turystyczno-wczasowe, kempingi i inne obiekty okresowego pobytu ludzi, jeżeli spełniają warunki ustawowe.
Legionella w hotelu →Szpitale i opieka całodobowa
Obiekty stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych, w tym szpitale oraz określone placówki opiekuńcze, rehabilitacyjne i długoterminowe.
Legionella w szpitalu →Budynki z urządzeniami wytwarzającymi aerozol
Budynki użyteczności publicznej, w których podczas korzystania z instalacji wodnej lub związanych z nią urządzeń powstaje aerozol wodny.
Szkoły i hale sportowe →Zakłady karne i areszty
Obiekty tego typu zostały wskazane w przepisach wśród kategorii wymagających uwzględnienia zagrożeń związanych z Legionellą.
Domy rencistów i podobne obiekty
W przypadku obiektów opiekuńczych znaczenie ma charakter pobytu, liczba osób narażonych oraz sposób korzystania z instalacji.
Inny obiekt?
Sama nazwa obiektu nie przesądza kwalifikacji. Trzeba sprawdzić rzeczywisty sposób użytkowania, liczbę osób i charakter ekspozycji na wodę.
Sprawdź stronę „Dla kogo?” →Kwalifikacja powinna uwzględniać ustawową definicję, w tym próg więcej niż 50 osób dziennie narażonych na ryzyko związane z wodą.
Co obejmuje ocena ryzyka?
Ocena ryzyka nie jest uniwersalnym formularzem. Powinna odnosić się do rzeczywistego systemu wodociągowego, jego użytkowników, budowy, sposobu eksploatacji oraz dostępnych wyników badań.
Obiekt i użytkownicy
Rodzaj obiektu, sposób jego użytkowania, grupy użytkowników i charakter ekspozycji.
Układ instalacji
Źródło wody, przygotowanie CWU, cyrkulacja, piony, gałęzie, zasobniki i punkty czerpalne.
Materiały i urządzenia
Elementy mające kontakt z wodą, stan techniczny, urządzenia wytwarzające aerozol i miejsca potencjalnej stagnacji.
Punkty poboru próbek
Mapa istniejących lub proponowanych punktów poboru oraz ich znaczenie dla oceny systemu.
Historia badań
Wyniki wcześniejszych badań wody, zdarzenia techniczne, dezynfekcje i działania naprawcze.
Środki kontroli ryzyka
Temperatury, ograniczanie stagnacji, konserwacja, dezynfekcja i inne środki przyjęte dla konkretnego obiektu.
Co przepisy mówią o badaniach Legionella?
Rozporządzenie z 22 maja 2026 r. szczegółowo określa sposób organizacji monitorowania Legionelli w ciepłej wodzie użytkowej.
Najdalsze punkty na pionach, wyjście z urządzenia przygotowującego CWU, powrót cyrkulacji i punkty reprezentatywne.
Wynik musi dać się przypisać do konkretnego miejsca i części instalacji.
Pomiar temperatury w punkcie poboru jest integralnym elementem pobierania próbki.
Przy poborze należy pozyskać informację o stosowanej metodzie dezynfekcji.
Załącznik nr 5 określa dalsze postępowanie i terminy badań zależne od wyniku.
Najważniejsze daty i terminy
Wejście w życie ustawy z 13 marca 2026 r. zmieniającej ustawę o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Wejście w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Termin przekazania pierwszej oceny ryzyka dla istniejących obiektów priorytetowych właściwemu organowi sanitarnemu.
Dla obiektu priorytetowego oddanego do użytkowania po 30 czerwca 2028 r. ocenę ryzyka należy sporządzić i przekazać w terminie 6 miesięcy od dnia oddania obiektu do użytkowania.
Właściciel lub zarządca dokonuje przeglądu oceny ryzyka i w razie potrzeby jej aktualizacji.
Ocena ryzyka i jej aktualizacje powinny być przechowywane przez okres wskazany w ustawie.
Jeżeli po przeglądzie dokonano aktualizacji oceny ryzyka, zaktualizowaną ocenę przekazuje się właściwemu organowi w terminie 30 dni od dnia dokonania aktualizacji.
Jakie informacje przekazuje się do właściwego organu sanitarnego?
Sprawozdanie z badania
Właściciel lub zarządca obiektu priorytetowego przekazuje sprawozdanie z badania Legionella, jeżeli nie stwierdzono przekroczenia wartości parametrycznej, w terminie 7 dni roboczych od otrzymania sprawozdania.
Informacja o podejmowanych działaniach
Właściciel lub zarządca obiektu priorytetowego w przypadku przekroczenia należy przekazać informacje o działaniach mających wyeliminować lub zmniejszyć ryzyko niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni roboczych od otrzymania sprawozdania.
Warto prowadzić rejestr wyników, mieć przypisany punkt poboru, numer sprawozdania, zaplanowane działanie, osobę odpowiedzialną, termin oraz sposób weryfikacji skuteczności.
Jakie działania powinien obejmować bieżący nadzór?
Przepisy i ocena ryzyka powinny prowadzić do realnego zarządzania instalacją, a nie wyłącznie do stworzenia dokumentu.
Temperatury
Regularna kontrola temperatury CWU, cyrkulacji i reprezentatywnych punktów zimnej wody.
Stagnacja
Identyfikowanie punktów rzadko używanych, płukanie i ograniczanie niepotrzebnych martwych odcinków.
Prysznice i aerozol
Czyszczenie, odkamienianie i nadzór nad urządzeniami wytwarzającymi aerozol wodny.
Badania
Pobór próbek w punktach reprezentatywnych oraz reagowanie zgodnie z wynikiem i historią obiektu.
Dezynfekcja
Jeżeli jest stosowana – kontrola parametrów procesu, dokumentowanie zabiegu i weryfikacja skuteczności.
Awarie i remonty
Ocena wpływu awarii, postoju lub ingerencji w instalację na bezpieczeństwo wody i konieczność dodatkowych działań.
Co warto przygotować już teraz?
Nie trzeba czekać do 2028 roku, aby uporządkować dane, które później będą potrzebne przy ocenie ryzyka.
- opisać obiekt i sposób przygotowania ciepłej wody użytkowej,
- ustalić liczbę niezależnych obiegów i cyrkulacji CWU,
- przygotować schemat lub mapę instalacji,
- nadać identyfikatory punktom czerpalnym i punktom poboru próbek,
- rozpocząć systematyczne dokumentowanie temperatur,
- zidentyfikować punkty rzadko używane i ryzyko stagnacji,
- uporządkować wcześniejsze sprawozdania z badań Legionella,
- zapisywać awarie, remonty, postoje i dezynfekcje,
- ustalić osoby odpowiedzialne i ich zastępstwa,
- przygotować harmonogram badań, przeglądów i bieżących czynności.
Dokumentacja, badania i ocena ryzyka – to nie jest to samo
Procedury i rejestry
Organizują bieżącą pracę: temperatury, płukanie, badania, dezynfekcje, awarie i działania naprawcze.
Dokumentacja Legionella →Monitoring mikrobiologiczny
Pokazuje rzeczywisty wynik z konkretnego punktu i jest jednym z elementów potrzebnych do oceny sytuacji.
Badania Legionella →Indywidualna analiza
Łączy dane techniczne, sposób użytkowania, wyniki badań, zagrożenia i środki kontroli dla konkretnego systemu wodociągowego.
Ocena ryzyka →System oceny ryzyka wewnętrznych instalacji wodociągowych obejmuje również zagadnienia związane z ołowiem. Zakres badań zależy od rodzaju obiektu oraz wyniku analizy potencjalnego ryzyka. Na procedury-legionella.pl koncentrujemy się przede wszystkim na części dotyczącej Legionelli i bezpieczeństwa ciepłej wody użytkowej.
Podstawowe akty prawne
Dz.U. 2026 poz. 605
Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw. Ustawa weszła w życie 21 maja 2026 r.
Otwórz oficjalny tekst ustawy →Dz.U. 2026 poz. 748
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Weszło w życie 24 czerwca 2026 r.
Otwórz oficjalny tekst rozporządzenia →Najczęstsze pytania o przepisy Legionella 2026
Czy każdy hotel musi wykonać ocenę ryzyka?
Nie należy kwalifikować obiektu wyłącznie po jego nazwie. Kluczowa jest definicja obiektu priorytetowego, w tym próg więcej niż 50 osób dziennie narażonych na ryzyko związane z wodą.
Czy do 30 czerwca 2028 r. można nie prowadzić badań Legionella?
Nie. Termin 30 czerwca 2028 r. dotyczy pierwszej oceny ryzyka dla istniejących obiektów priorytetowych. Monitoring i inne obowiązki wynikające z aktualnych przepisów należy realizować niezależnie od tego terminu.
Jak często trzeba aktualizować ocenę ryzyka?
Przegląd oceny wykonuje się nie rzadziej niż co 6 lat, a w razie potrzeby dokonuje się jej aktualizacji.
Jak długo trzeba przechowywać ocenę ryzyka?
Ustawa przewiduje przechowywanie oceny i jej aktualizacji przez co najmniej 12 lat, a w określonych przypadkach dłużej.
Czy po aktualizacji oceny trzeba przekazać ją do Sanepidu?
Tak. Zaktualizowaną ocenę przekazuje się właściwemu organowi w terminie 30 dni od dnia dokonania aktualizacji.
Czy dokumentacja PLG-F09 jest gotową oceną ryzyka?
Nie. PLG-F09 jest arkuszem danych wejściowych. Pomaga zebrać informacje techniczne i organizacyjne, ale nie zastępuje indywidualnej analizy konkretnego systemu wodociągowego.
Czy wynik badania trzeba przekazywać do Sanepidu?
W przypadku obiektu priorytetowego rozporządzenie przewiduje przekazywanie sprawozdań bez przekroczeń w terminie 7 dni roboczych od ich otrzymania oraz informacji o działaniach po przekroczeniu niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni roboczych.
Przygotuj obiekt wcześniej, nie w czerwcu 2028
Historia temperatur, badań, płukania, awarii, dezynfekcji i sposobu eksploatacji instalacji może być bardzo wartościowym materiałem podczas późniejszej indywidualnej oceny ryzyka.